Onddo eta Ziza Kofradia:

Nafarroako Onddo eta Ziza Kofradia 1994. urtean sortu zen, naturarekiko errespetuarekin batera, ezagutza mikologikoa sustatzeko.

Urtero, irailean eta urrian, kofradiak bere ateak irekitzen ditu eta, kofradiakideak izendatu eta gero, honako jarduerak antolatzen dira: argazki ralliak, onddo eta ziza lehiaketak, kaxola lehiaketak...

Aholkuak:

Onddo biltzea
Zizak biltzerakoan oinarrizko arau batzuk bete behar dira:

- Beharrezko den ekipoa eraman.
- Nabala, zizak mozteko.
- Zumezko zarea, zizak ekartzeko.
- Makila, belar eta hostoz estalita dauden zizak bilatzeko.
- Eskuila, zizak garbitzeko eta hobeki aztertzeko.
- Onddoei buruzko gidaliburua, zalantzak argitzeko.
- Urtarorako egokiak diren jantziak.
- Inguruko mapa bat, zizak biltzean aise galtzen ahal baita.

Zizak biltzerakoan egin beharrekoa:

- Ziza nabalaz moztu, oinaren ondo-ondotik.
- Zizak zare barrenean sartu.
- Zizak moten arabera bereizi, pozointsurik nahas ez dadin.
- Zizak ezagutzeko gidaliburu on bat eskuratu.
- Zalantzan egonez gero, ziza baztertu eta ez jan.

Zizak biltzerakoan egin behar ez dena:

- Zizak errotik atera.
- Pozointsuak izan ala ez, bildu behar ez ditugun zizak hondatu.
- Zizak plastikozko poltsatan sartu.
- Baldintza kaskarretan zizak bildu (idorte ondotik edo egun haizetsu batzuk eta gero).
- Zalantza izanik, zizak bildu.

Zizak nola prestatu eta kontserbatu:

Zizak bildu eta gero, ongi prestatu behar dira, bai berehala jateko, bai kontserbatzeko:

Berehala jateko:
- Zizaren axalean dauden zaborrak garbitu (lur hondarrak, hostoak...); ondoren, jateko balio ez duten zizaren zatiak kenduko ditugu (onddo batzuetan zapela estaltzen duen mintza, bertze batzuetan oina, hagitz haritsua izateagatik).
- Zizak urean banan-banan garbitu.
- Harrak jota edo hondatuta dauden puskak kendu eta, hagitz hondatua baldin bada, gibelera bota.

Kontserbatzeko:
- Izoztu: onddoak ez dira izoztean galtzen, baina, behin desizoztu eta gero, berehala jan behar dira eta ez berriro izoztu. Prestatuta nahiz freskotan izozten ahal dira.

- Kontserbak bertze edozein jakirekin bezala egiten dira, neurri berak hartuz.

- Idortu: behar bezala egiteko, itzalean egin behar da, haizeak ongi jotzen duen leku idor batean. Metodo ona da mami gutxiko espezieentzat.

Zizak sukaldean:

Ziza-salda txakolinarekin:

4 pertsonendako osagaiak:
- 250 g barrengorri gazte, puskatan.
- 800 cm³ ur.
- 200 cm³ txakolin.
- 4 goilare oliba olio.
- Gatz piska bat.

Nola prestatu:
Ontzi batean ura berotzen jarri, ura beroa dagoenean txakolina, olioa eta puskatan dauden barrengorriak gehitu. Ontzia estali eta su motelean egosten utzi ordu laurden batez. Akitzeko, gatza bota, nork bere gustura.

Zizahoriak arrautzatan, jerez erara:

4 pertsonendako osagaiak:
- 600 g zizahori garbi, puskatan.
- 6 arrautza irabiatu.
- 200 cm³ olio.
- 150 cm³ jerez.
- Pixka bat urdaiazpiko xehetu.
- Gatza, norberaren gustura.

Nola prestatu:
Olioa zartagian berotzen jarriko dugu, zizak eta olioa gehitu, eta ongi sueztitu. 10 minututan utzi eta nahi dugun gatza gehitu. Ongi irabiatutako arrautzak bota, su handia jarri eta ongi nahasi. Mamitzeko prest dagoenean, sutik kendu, prest baitago zerbitzatzeko.

Onddoak, ziza arreak eta piperrak gisatuan:

- 250 g ziza arre garbi, puskatan.
- 400 g onddo garbi, puskatan, mintza kenduta.
- 200 g piper gorri, kontserbakoa, tiratan.
- 50 cm³ ardo zuri.
- 130 cm³ oliba olio.
- 6 baratxuri ixterka.
- Gatz piska bat.

Nola prestatu:
Olioa kazolan berotzen jarri; olioa bero dagoenean onddoak gehitu, nahasi eta 2 minutuz egiten utzi. Ondoren, baratxuria eta ziza arreak bota, nahasi eta ardo zuria eta ura gehitu, nahasi eta, estalita, su ttikian 15 minutuz egosten utzi. Piper gorria gehitu eta estali; bertze 10 minutuz utzi. Ondoren, nahi den gatza bota, ongi nahasi eta, 2 minuturen buruan, sutik kendu. Kontuz ibili behar da, ez dadin gisatua erabat idortu; bertzela, ur gehiago bota beharko zaio.

BIDEAK

ONDDOAREN BIDEA

Bide hau Onddo eta Zizaren Kofradiak moldatu zuen, Elgorriagako Udalaren laguntzaz, aspaldiko mandabide baten inguruan, zizak aiseago bilatzeko. Bidetik atera gabe, zenbait ekosistema ezagutuko ditugu: pinudiak, harizti mota ezberdinak, irazelaiak eta larreak. Historiaurreko aztarnak ere aurki daitezke: trikuharriak.

 

HASMENTA: ibilbidea onddoari eskainitako monolitoan hasten da.

BUKAERA: herriko iparraldetik; hondarreko metroak herrira zuzenean jaisten den zementuzko pista batean egiten dira.

SEINALIZAZIOA:
- Hainbat ziza motari buruzko argibideak, paneletan.
- Planoak eta orientazio mahaiak.
- Onddo baten irudia duten harriak, metro gutxika.
- Bidegurutzeetan zein bide hartu erakusten diguten geziak.



AZPIEGITURA:
- Eserlekuak, tarteka-marteka.
- Kisulabe eta txondorren erreprodukzioak

ZEHAZTAPEN TEKNIKOAK:

6,5 km-ko ibilbidea.

Zaldi gainean:
Zailtasuna: ttikia/tartekoa
Banaz bertzeko denbora: ordu bat eta erdi, pausoan.
Galtza luzeak eta zapata altuak edo kiroleko zapatilak ekartzea hobe.

Oinez:
Zailtasuna: tartekoa
Banaz bertzeko denbora: bi ordu eta erdi.
Mendiko botak edo kiroleko zapatilak ekartzea hobe.

Mendiko bizikletan:
Zailtasuna: tartekoa/handia
Banaz bertzeko denbora: ordu bat eta erdi.
Kaskoa jantzi.




Aztiko bidea:

Zerbait eskertu behar badugu, ibar honetako tenperatura leunak eta euri ugaria dira. Klima hori dela-eta, bide eder hau, aspaldian haginez josia (hala dio bertako toponimiak), denbora gutxian bere onera etorri da, eta pinudi bihurturik dago, hosto zorrotzeko geruza okre eta berdea osatzen duela.

HASMENTA: kanposantuko bidea hartu behar da, herritik 300 m-tara.

BUKAERA: herriko iparraldetik, hondarreko metroak Burkaitzako pistatik jaitsiko gara, edo Zelaitako pistatik, eta kanposantuko bidera, abiatzeko hartu dugunera, iritsiko.

Distantzia: 3 km.

Zaldi gainean:
Zailtasuna: tartekoa
Banaz bertzeko denbora: ordubete
Galtza luzeak, zapata altuak edo kiroleko zapatilak ekartzea hobe.

Oinez:
Zailtasuna: tartekoa
Banaz bertzeko denbora: ordubete
Mendiko botak edo kiroleko zapatilak ekartzea hobe.

Mendiko bizikletan:
Zailtasuna: tartekoa
Banaz bertzeko denbora: ordu erdia
Kaskoa janztea hobe.

SEINALIZAZIOA:

Akerregiko bidea:

Gaur egun ere, haritz, lizar, isats eta elorri artean doan xenda honetatik paseatzerakoan, artaldearekin larreetara doazen artzainekin egiten ahal dugu topo. Egun batzuk larrean alhatzera doaz, harik eta artzaina berriz etorri eta bertze larre batera mugitzen dituen arte. Lurraren eta ainar lorearen koloreek gorrituta dute herria. Atseden hartzera eseriz gero, amilotxak ikusiko ditugu, intsektu ehizan, edo saguren bat orbelean, inguruan belatzik ote dabilen zelatan.

HASMENTA: Dorrondoa etxea.
Dorrondoa etxearen gibeletik hasten den bidea, lehen metroetan zementatua.

BUKAERA: Mutueta izeneko ingurua. Hortik herrira egiten da, onddoaren monolitotik edo zaharberritutako ikuztegitik.

Distantzia: 3 km

Zaldi gainean:
Zailtasuna: ttikia
Banaz bertzeko denbora: hiru ordu laurden
Galtza luzeak eta zapata altuak edo kiroleko zapatilak ekartzea hobe.

Oinez:
Zailtasuna: tartekoa/handia
Banaz bertzeko denbora: ordubete
Mendiko botak edo kiroleko zapatilak ekartzea hobe.

Mendiko bizikletan:
Zailtasuna: tartekoa/handia
Banaz bertzeko denbora: ordu erdia
Kaskoa ekartzea hobe.

SEINALIZAZIOA:

ELGORRIAGAKO BAINUETXEA-BIO HOTELA

Elgorriaga mende hasieran

"Eztabaida anitzen ondoren, jainkoek lur hauei uren dohaina ematea erabaki zuten eta ur bat, hagitz berezia, sari moduan, jendearen eritasunak sendatzeko eta aisialdia gozatzeko.

Urte anitzez lurrazpian gordeta egon zen, bere paregabeko propietate ugariak aurkitu ziren arte..."

Milurteko berri honetan, Elgorriagako bainuetxea guztiz berrituta dugu, inoiz baino indar eta bizitasun gehiagorekin. Baliabide hoberenak erabili dira, ur berezi hau naturari eta osasunari loturiko turismoaren zerbitzura jartzeko, artea osagarri horien bitartekari dela.

Bainuetxeko instalazioen hornikuntza modernoa, bereziki diseinatua; ostatu erosoa, guztiz zaindua; zerbitzu medikoa, osasun eta dieta behar guztietarako pentsatua, eta gastronomia bikaineko sukaldaritza. Gainera, kulturari eta arteari loturiko jarduera ugari, herri honetako natura apartan murgildurik. Horregatik guztiagatik, BIO-HOTELaren ezaugarriak ditu Bainuetxeak, eraikuntza, gelak, gastronomia eta adin, gustu eta behar guztietarako jarduerak kontuan hartzen badira.

P.D.

Baina gauza on guztiek, ardo hoberenek bezala, bere denbora behar dute osatu eta ontzeko. 2002. urtean ireki gogo dira instalazioak. Zenbaki polita inauguratzeko, jainkoek ongi ikusiko dutena, zalantzarik gabe.

HONEN ARDURA DUEN GIZA TALDEAREN AGURRA.

HARREMANETAN JARRAITUKO DUGU

Informazio gehiago nahi izanez gero, deitu 948 450367 telefonora.

MARTIN IBARRA FORJA ARTISTIKOA

Toki (etxe barrenerako, kanporako...) eta estilo (garaikidea, baserri girokoa, modernista...) ezberdinetara egokitutako burdinazko forja artistikoa lantzen dugu.

Gure lantegian etxeko gela guztietarako altzari eta osagarriak egiten ahal dizkizugu (lanparak, hormetako argiak, mahaiak, kontsolak, ohatzeak ...), baita lorategiko edozein txokotarako ere (burdinesiak, eserlekuak, ateak, farolak, lorategiko mahai eta aulkiak...) burdina forjatuaren dotoreziarekin.
Pieza zaharrak zaharberritzen ditugu, baita lehengo modukoak egiten ere.

Tel. eta faxa: 948 450235
E-posta: